Dünya Aşı Haftası nedeniyle, aşılamanın birey ve toplum sağlığı açısından taşıdığı hayati önem bir kez daha hatırlatılmak isteriz. Aşılar, bulaşıcı hastalıkların önlenmesinde en etkili, en güvenilir ve en maliyet etkin sağlık müdahalesi, en başarılı koruyucu sağlık hizmeti uygulamalarıdır. Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği olarak, toplum sağlığının korunmasında en güçlü kalkanımız olan aşılamanın ve bu süreci yöneten sağlık politikalarının hayati önemini bir kez daha hatırlatmak isteriz.
Güçlü bir sağlık sistemi, hastalıklar ortaya çıkmadan önlemeyi hedefler. Aşılama sadece bireyi değil, toplumun genelini koruyan en maliyet etkin kamu sağlığı müdahalesidir. Devletin temel görevi, her çocuğun, her erişkinin ve risk grubundaki her bireyin aşıya kesintisiz, ücretsiz ve kolay bir şekilde erişimini sağlamaktır. Ancak yalnızca sağlık kuruluşlarına başvuran bireylerin aşılanması, toplumun yeterince aşılandığı anlamına gelmez.
Devlet, yürürlükte olan bulaşıcı hastalıklar yasası kapsamında ülkedeki aşı kapsayıcılığını ortaya koyan bilimsel çalışmalar yapmalı; hangi yaş gruplarında ve hangi aşılarda eksiklikler bulunduğunu belirleyerek buna yönelik politikalar geliştirmelidir. Etkin bir sürveyans sistemi kurulmadan, bulaşıcı hastalıkların ve olası salgınların kontrol altına alınması mümkün değildir.
Son dönemde özellikle Türkiye ve İngiltere’de artış gösteren kızamık ve meningokok vakaları, bağışıklama politikalarımızı yeniden gözden geçirmemiz gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Eksik aşılama; yalnızca bireysel bir risk değil, toplum genelinde yeni salgın riskini artırmaktadır. Bu enfeksiyonların yalnızca belirli risk gruplarının, örneğin oradaki öğrencilerin aşılanması ile kontrol altına alınamayacağı bilimsel bir gerçektir. Toplum sağlığının korunabilmesi için meningokok aşıların rutin aşı takvimine dahil edilmesi ve aşılanma oranlarının yakından izlenmesi gerekmektedir.
Aşı, bireysel bir tercih olmanın ötesinde, toplumsal bir sorumluluktur. Salgın risklerinin küreselleşen dünyada arttığı günümüzde, koruyucu sağlık hizmetlerinin temelini oluşturan aşılama politikalarının daha kapsayıcı ve erişilebilir hale getirilmesi zorunludur. Toplum, aşıların güvenliği ve etkinliği konusunda bilimsel kaynaklara dayalı olarak sürekli bilgilendirilmelidir.
Bununla birlikte, modern dünyanın gerekliliklerine uygun olarak erişkin bağışıklama programlarının sadece duyurmak yerine sistematik bir şekilde uygulanması gerekmektedir. Sadece çocukluk çağı aşıları ile sınırlı kalan bir yaklaşım, günümüzün epidemiyolojik gerçekleri karşısında yetersizdir. Erişkinleri ve özel risk gruplarını kapsayan, düzenli, sürdürülebilir ve erişilebilir bir aşılama programı artık bir ihtiyaç değil, zorunluluktur.
Aşılama hizmetlerinin etkinliğini artırmak amacıyla hem kamu hem de özel sağlık sektörünü kapsayan entegre bir dijital aşı takip sistemi ivedilikle hayata geçirilmelidir. Bu sistem sayesinde bireylerin aşı geçmişi eksiksiz izlenebilecek, eksik aşılar zamanında tamamlanabilecek ve aynı zamanda aşı stok yönetimi daha etkin bir şekilde sağlanabilecektir.
Öte yandan, HPV aşısının yalnızca belirli yaş gruplarına değil, tüm yaş gruplarına kamusal olarak erişilebilir ve ücretsiz olması sağlanmalıdır. HPV’ye bağlı başta kanser olmak üzere pek çok hastalığın önlenmesinde en etkili yöntem olan aşılama, eşitlik ve ücretsiz erişim ilkesi doğrultusunda sunulmalıdır.
Coğrafi ya da ekonomik hiçbir engel, hiçbir bireyin aşıya erişememesine gerekçe olmamalıdır. Çünkü aşılar hayat kurtarır; ancak yalnızca uygulandıkları zaman.
Sağlık politikalarının temelinde bilimsel veriler, eşitlik ve erişilebilirlik yer almalıdır. Toplum sağlığını korumak adına aşılama programlarının genişletilmesi, güncellenmesi, etkin şekilde uygulanması ve dijital olarak izlenmesi artık ertelenemez bir sorumluluktur.
Çok umudumuz olmasa da Sağlık Bakanını popülist siyasi açıklamalar yapmak yerine somut adımlar atmaya, bilimsel ve sürdürülebilir sağlık politikaları üretmeye açıkça davet ederiz.
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği Yönetim Kurulu (a)
Prof. Dr. Ceyhun Dalkan, MD
Başkan & Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Dr. Figen Gülen İnce, MD
Halk Sağlığı ve Koruyucu Hekimlik Sorumlusu & Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
