8 KASIM DÜNYA RADYOLOJİ GÜNÜ
Doğru hastaya doğru zamanda doğru görüntüleme, Güvenli Sağlık Hizmeti
Radyoloji; hastalıkların erken tanısında, tedavinin planlanmasında ve hasta takibinde sağlık hizmetlerinin temel bileşenlerinden biridir. Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği olarak, 8 Kasım Dünya Radyoloji Günü’nde tanısal görüntüleme yöntemlerinin doğru kullanımının hasta güvenliği, koruyucu sağlık hizmetleri ve toplum yararı açısından da taşıdığı öneme dikkat çekmek isteriz.
Daha fazla tetkik, her zaman daha iyi sağlık hizmeti anlamına gelmez. Her görüntüleme incelemesi, belirli bir klinik soruya yanıt vermeli ve kişinin tanı, tedavi veya takip sürecine katkı sağlamalıdır. Gereksiz tetkiklerden kaçınmak, bireyi önlenebilir risklerden koruyan sorumlu hekimlik yaklaşımının bir parçasıdır.
Doğru tetkikin seçilmesinde hastanın yakınmaları, muayene bulguları, ön tanısı ve önceki incelemeleri birlikte değerlendirilmelidir. Seçilecek yöntemin tanısal yeterliliğinin yanı sıra radyasyon maruziyeti, kontrast madde gereksinimi, yaş ve gebelik olasılığı gibi kişiye özgü durumlar gözetilmelidir. Klinik soruya yeterli yanıt verebilecek durumlarda, radyasyon içermeyen yöntemler değerlendirilmelidir. Tetkiki isteyen hekim ile radyoloji uzmanının iletişim ve iş birliği içinde olması, hasta için en uygun incelemenin belirlenmesinde temel önemdedir. Ön tanının ve yanıtlanması beklenen klinik sorunun açıkça paylaşılması, gerektiğinde tetkik öncesinde ortak değerlendirme yapılması; uygun yöntemin ve inceleme protokolünün seçilmesini, gereksiz tekrarların önlenmesini sağlar.
Nitelikli ve sürdürülebilir bir radyoloji hizmeti, yalnızca cihaz satın almakla kurulamaz. Cihazların düzenli koruyucu bakımı, kalite kontrolleri, zamanında onarımı, yedek parça ve teknik servis desteği, yatırımın ayrılmaz parçaları olarak planlanmalıdır. Satın alma kararlarında başlangıç maliyetinin yanında cihazın kullanım ömrü boyunca ihtiyaç duyacağı bakım, onarım, sarf malzemesi ve işletme giderleri de değerlendirilmelidir.
Aynı şekilde, incelemeyi güvenli ve doğru teknikle gerçekleştirecek yeterli sayıda eğitimli radyoloji teknikeri ve teknisyeni ile görüntüleri değerlendirecek ve zamanında raporlayacak radyoloji uzmanı bulunmadan hizmetin sürekliliği sağlanamaz. Cihaz yatırımları, insan gücü planlaması ve çalışanların sürekli eğitimiyle birlikte ele alınmalıdır.
Kamu sağlık kuruluşlarında bu bütüncül yapının güçlendirilmesi; cihaz arızaları, personel yetersizliği veya raporlama gecikmeleri nedeniyle oluşan hizmet kesintilerini azaltabilir. Gerekli incelemelerin uygun merkezlerde, zamanında ve nitelikli biçimde yapılabilmesi; hizmet eksikliğinden kaynaklanan kurumlar arası ve yurt içi/ dışı sevklerin azaltılmasına katkı sağlayabilir. Böylece hastaların ve yakınlarının ulaşım, zaman ve maliyet yükü hafiflerken kamusal kaynaklar daha etkin kullanılabilir. Tıbben gerekli sevklerin zamanında yapılması ise her koşulda güvence altında tutulmalıdır. Gereksiz ve tekrarlayan tetkikler mevcut kapasiteyi tüketirken; çevre hastane ve sağlık merkezlerinde bakım ve onarımı sağlanmadığı için kullanılamayan ya da personel eksikliği nedeniyle hizmete sunulamayan cihazlar, hastaların merkez hastanelere yönlendirilmesine neden olur. Bu durum merkezdeki çekim ve raporlama yükünü artırır, randevu sürelerini uzatır ve gerçekten ihtiyaç duyan hastaların hizmete erişimini güçleştirir.
Koruyucu sağlık hizmetlerinin amacı, hastalıkları önlemek ve erken tanıyı sağlamak kadar kişileri gereksiz tıbbi işlemlerin olası zararlarından korumaktır. Bilimsel kanıta dayalı, uygun yaş ve risk gruplarına yönelik tarama programları bu yaklaşımın önemli bir parçasıdır. Gerekli taramaların ve tanısal incelemelerin zamanında yapılması desteklenirken, tıbbi gereklilik taşımayan gelişigüzel tetkiklerden kaçınılmalıdır.
Görüntüleme hizmetlerinin doğru kullanılması aynı zamanda toplumsal bir sorumluluktur. Gereksiz incelemelerin azaltılması; sağlık çalışanlarının zamanının, cihaz kapasitesinin ve kamusal kaynakların toplumun gerçek sağlık ihtiyaçlarına yönlendirilmesine, bekleme sürelerinin azaltılmasına ve hizmetlere adil erişimin güçlendirilmesine katkı sağlar.
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği olarak; koruyucu sağlık hizmetlerinin ve birinci basamağın güçlendirilmesini, kanıta dayalı tarama programlarının geliştirilmesini, görüntüleme rehberlerinin kullanılmasını ve hekimler arası iş birliğinin desteklenmesini savunuyoruz. Önceki incelemelere erişimi sağlayan sistemlerin geliştirilmesi ve toplumun tetkiklerin yararları ile olası riskleri hakkında doğru bilgilendirilmesi de bu sorumluluğun parçasıdır.
Toplum sağlığına emek veren tüm radyoloji uzmanlarının, radyoloji tekniker ve teknisyenlerinin ve radyoloji hizmetlerinde görev alan bütün sağlık çalışanlarının Dünya Radyoloji Günü’nü kutlarız.
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği Yönetim Kurulu (a)
Dr. Sinem Şığıt İkiz
KTTB Genel Sekreteri
Radyoloji Uzmanı
