KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) olarak bilinen kronik bronşit veya amfizem , kronik öksürük ,yorgunlukla gelen nefes darlığı ,balgam gibi belirtilerle başlar.KOAH zamanla ilerleyen bir akciğer hastalığı olarak genellikle hafif ,orta, ağır ve çok ağır olmak üzere dört ana evrede seyreder.
İleri evrelerde günlük aktiviteleri kısıtlayan sürekli nefes darlığı, sıklaşan ataklar ve solunum yetmezliği ortaya çıkar.
RİSK GURUBUNDAKI KİŞİLER
KOAH açısından risk altında olan en büyük gurup *tütün ve tütün ürünü kullanan kişilerdir.Bunu hava kirliliğine,uzun süre mesleki toz ve kimyasallara maruz kalan kişiler, odun ,bitkisel ve hayvansal yakıt dumanını soluyan bireyler takip eder.Ayrıca genetik olarak alfa 1 antitripsin eksikliği,ileri yaş ve çocukluk çağında geçirilen sık alt solunum yolu enfeksiyonları da riski artıran diğer faktörlerdir.
ÖNLEYİCİ TEDBİRLER
Her hastalıkta olduğu gibi KOAH ta da hastalığın önlenmesi tedavisinden çok daha kolaydır.
Önleyici tedbirlerin başında *hastalık konusundaki farkındalığın artırılması gelir.
Risk gurubunda olduğunu bilen kişi hastalığı önlemeye yönelik tedbir alma şansına kavuşmuş olur.Ayrıca hastalığın erken belirtilerini de bilirse erken tanı için göğüs hastalıkları uzmanına giderek KOAH olup olmadığını sorabilecek ve gerekli Solunum fonksiyon tetkikleri yapılabilecektir.Erken teşhis ve tedavi mümkin olacaktır.
Bu anlamda Sağlık Bakanlığı ,KOAH açısından risk altında olan bireylerin kimler olduğu ve hastalığın belirtileri (kronik öksürük,nefes darlığı ,balgam )konusunda ulusal kamu spotları ve bilgilendirme çalışmaları ile halkı bilgilendirmelidir.
Ayrıca yaşına uygun grip ve zatürre aşılarını yaptırarak akciğer enfeksiyonlarına karşı da kendilerini korumaya almalıdırlar.
Bunun yanında tütün ve tütün ürünlerinin kullanımını kontrol altına almayı hedefleyen bir tütün kontrol planı olmalıdır.Ne yazık ki 44/2008 sayılı * Tütün Ürünlerinin Zararlarından Korunma ve Denetim Yasası Sağlık Bakanlığı tarafından gerektiği gibi uygulanmamaktadır.Yasada tüm kamu binaları ,toplu taşıma araçları ,okul,sağlık kuruluşları ,kapalı restoran kafe alanlarında tütün ürünlerinin tüketimi yasaklanmıştır.Reklam ve sponsorluk yasaktır. Satışta 18 yaş sınırı vardır,paket üzerinde caydırıcı görsel ve yazılı sağlık uyarılarının bulundurulması zorunludur.Ancak denetimler gerektiği gibi yapılmamaktadır.
*Ayrıca taş ocaklarında ve hava kirliliği olan yerlerde çalışan kişilerin de iş sağlığı ve güvenliği kapsamında gerekli sağlık taramalarının ve KOAH taramasının yapılması gerekir .
*Hava Kalitesi ve Çevre Politikaları Geliştirilmeli: Ülke genelindeki hava kirliliği izlenmeli, halk sağlığını tehdit eden çevresel etkenlere karşı ivedi önlemler alınmalıdır.
ERKEN TEŞHİS
Kırk yaş üzerinde olup , tütün ürünleri kullanan veya geçmişte kullanmış kişiler ,mesleki maruziyet olarak toz ve kimyasallara maruz kalan kişiler, odun ,bitkisel ve hayvansal yakıt dumanınına maruz kalan bireyler, genetik olarak alfa 1 antitripsin eksikliği olanlar ,ileri yaş ve çocukluk çağında sık alt solunum yolu enfeksiyonları geçirmiş kişiler risk gurubunda olduklarından kronik öksürük balgam ve nefes darlığı gibi şikayetleri varsa bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurarak KOAH açısından değerlendirilmeli, solunum fonksiyon testleri yapılmalıdır.Bu şekilde hastalık erken teşhisi edilebilir.
Erken teşhis alan kişide ,maruziyetin önlenmesi ,düzenli ilaç tedavisi ,aşılar ve pulmoner rehabilitasyon ile hastalığın ilerlemesini büyük oranda yavaşlatır. Yaşam kalitesi ve yaşam süresi artar.
(not: Akciğer kanseri için yapılan düşük doz BT ,KOAH taraması ile karıştırılmamalıdır.)
Özetle:
KOAH sık görülen önlenebilir ve tedavi edilebilir hastalıklar gurubudur..Kronik öksürük ,balgam ve nefes darlığı olan durumlarda KOAH açısından değerlendirme ve solunum fonksiyon testleri hastalığın erken teşhisini sağlayacak ve tedavi başarısını artıracaktır.
Temel hedef birinci basamak sağlık hizmetlerinde hastalığın daha erken döneminde kişilerin solunum fonksiyon testine teşviki olmalıdır.Sadece tütün kullanımında değil ,hava kirliliği olan ortamlarda çalışanların, çocukluk ve ileri yaşlarda sık akciğer enfeksiyonu geçirmiş olanların da KOAH hastası olabileceği akılda tutulmalıdır.
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği olarak, Dünya KOAH Günü’nde farkındalık çalışmaları, ve erken teşhisin önemini bir kez daha vurgularken Sağlık Bakanlığı’nı KOAH hakkında farkındalık, Tütün ürünleri ile mücadele,iş sağlığı ve güvenliği kapsamında risk grubundaki kişilere solunum fonksiyon testlerinin uygulanması ve grip ve pnomoni aşılarının yapılması konularında göreve çağırıyoruz.
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği Yönetim Kurulu (a)
Dr. Figen Gülen İnce, MD
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği Yönetim Kurulu Üyesi
Halk Sağlığı ve Koruyucu Hekimlik Sorumlusu
