18 Kasım Avrupa Antibiyotik Farkındalık Günü ve 18–24 Kasım Dünya Antimikrobiyal Direnç Farkındalık Haftası
Antibiyotiklerin keşfi, modern tıp tarihinde insan yaşamını değiştiren en önemli bilimsel gelişmelerden biri olmuştur. Ancak bugün, antibiyotiklerin bilinçsiz, gereksiz ve yanlış kullanımı sonucunda gelişen antimikrobiyal direnç, küresel ölçekte giderek büyüyen ciddi bir halk sağlığı tehdidi oluşturmaktadır. Enfeksiyon hastalıklarının tedavisini zorlaştıran bu sorun, yalnızca bugünün hastalarını değil, gelecek kuşakların sağlık ve yaşam hakkını da tehdit etmektedir.
18 Kasım Avrupa Antibiyotik Farkındalık Günü ve 18–24 Kasım Dünya Antimikrobiyal Direnç Farkındalık Haftası, bu küresel tehdide karşı toplumsal farkındalığı artırmak ve ortak mücadeleyi güçlendirmek açısından önemli bir fırsattır. Bu yılın uluslararası mesajları, özellikle çocukların gereksiz antibiyotik kullanımından korunmasının ve insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığını birlikte ele alan “Tek Sağlık (One Health)” yaklaşımının önemini ortaya koymaktadır.
Antibiyotikler bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde yaşamsal öneme sahiptir; ancak virüslerin neden olduğu grip, nezle ve birçok solunum yolu enfeksiyonunda etkili değildir. Gereksiz antibiyotik kullanımı yalnızca bireysel yan etkilere neden olmakla kalmamakta, dirençli mikroorganizmaların gelişimini ve yayılımını da hızlandırmaktadır. Bu nedenle antibiyotiklerin doğru klinik değerlendirme sonucunda, uygun endikasyonla, doğru ilaç ve dozda, uygun tedavi süresince kullanılması temel bir sağlık sorumluluğudur.
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği olarak, antimikrobiyal dirençle mücadelenin bireysel tercihlere ve hekimlerin kişisel çabalarına bırakılamayacak kadar önemli bir kamusal sorumluluk olduğunu vurguluyoruz. Bu doğrultuda başta Sağlık Bakanlığı olmak üzere tüm ilgili kurum ve kuruluşları aşağıdaki önlemleri hayata geçirmeye çağırıyoruz:
- DSÖ’nün Tek Sağlık yaklaşımı doğrultusunda, ülkemize özgü, kapsamlı ve sürdürülebilir bir Ulusal Antimikrobiyal Dirençle Mücadele Eylem Planı hazırlanmalıdır.
- Antibiyotiklerin reçetesiz temini ve kontrolsüz satışı etkin biçimde önlenmeli, e-reçete ve ilaç takip sistemleri güçlendirilmelidir.
- Antibiyotik tüketimi ve mikrobiyal direnç verileri düzenli olarak izlenmeli, ulusal sürveyans sistemi oluşturulmalı ve sonuçlar şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
- Sağlık kuruluşlarında antimikrobiyal yönetim programları geliştirilmeli; hekimler, eczacılar ve diğer sağlık çalışanlarına yönelik sürekli eğitimler düzenlenmelidir.
- Mikrobiyoloji laboratuvarları, kültür ve antibiyogram olanakları güçlendirilmeli; enfeksiyon kontrolü, aşılama, hijyen ve koruyucu sağlık hizmetleri yaygınlaştırılmalıdır.
- Hayvancılık ve tarımda antibiyotik kullanımı bilimsel ve veteriner hekim denetimine dayalı biçimde düzenlenmeli, çevresel antibiyotik kirliliğinin önlenmesi için kurumlar arası iş birliği sağlanmalıdır.
Antimikrobiyal dirençle mücadele, yalnızca bir ilaç kullanım politikası değil; bilimsel sorumluluk, koruyucu sağlık hizmetleri, etkili kamu yönetimi ve toplumsal dayanışma meselesidir.
Hekimlerimizin bilimsel kanıtlara dayalı reçeteleme sorumluluğu kadar, vatandaşlarımızın da kendi kararlarıyla antibiyotik kullanmaması, başkalarına ait veya önceki tedavilerden kalan ilaçları tüketmemesi ve sağlık profesyonellerinin önerilerine uyması büyük önem taşımaktadır.
Antibiyotikleri korumak, modern tıbbın kazanımlarını ve gelecek kuşakların tedavi hakkını korumaktır. Antibiyotik direnci ertelenebilecek bir sorun değildir. Bugün atılacak bilimsel, kararlı ve ortak adımlar, yarının sağlık güvencesidir.
Kamu otoritelerini, sağlık çalışanlarını, meslek örgütlerini ve toplumun tüm kesimlerini bu ortak mücadelede sorumluluk almaya davet ediyoruz.
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği Yönetim Kurulu (a)
Dr. Cemal Mert, MD
Halk Sağlığı, Çevre ve İnsan Hakları Sorumlusu
