Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği olarak, her yıl 26 Eylül’de kutlanan Dünya Çevre Sağlığı Günü vesilesiyle halkımızı bilgilendirmek ve çevre sağlığı konusundaki kaygılarımızı bir kez daha kamuoyuyla paylaşmak istiyoruz.
Bu özel gün, 2011 yılında Uluslararası Çevre Sağlığı Federasyonu (IFEH) tarafından ilan edilmiş olup, temel amacı çevre ile insan sağlığı arasındaki kopmaz bağı hatırlatmak, çevresel tehditlere dikkat çekmek ve çözüm yolları aramaktır. Her yıl farklı bir tema çerçevesinde kutlanan bugünün 2025 yılı teması “Clean Air, Healthy People – Temiz Hava, Sağlıklı İnsanlar” olarak belirlenmiştir.
Küresel ve Yerel Sorunlar
Dünya genelinde çevre sağlığını tehdit eden en önemli unsurlar; iklim değişikliği, hava kirliliği, su ve gıda güvenliği sorunları, atık yönetimindeki yetersizlikler ve biyolojik çeşitliliğin hızla kaybolmasıdır. Bu sorunlar, yalnızca doğayı değil, aynı zamanda toplum sağlığını da doğrudan tehdit etmektedir.
Kuzey Kıbrıs’ta ise durum farklı değildir. Ne yazık ki;
- Taş ocakları doğayı tahrip ederken, havaya ciddi miktarda toz ve partikül salmaktadır.
- Elektrik santralleri, fosil yakıta dayalı üretim ile hem karbon salınımını artırmakta hem de soluduğumuz havayı zehirlemektedir.
- Egzoz dumanları ve kontrolsüz araç kullanımı şehirlerde hava kalitesini düşürmektedir.
- Çöplük yangınları, zehirli gaz salınımlarıyla halk sağlığını tehdit etmektedir.
- Kontrolsüz inşaat faaliyetleri ve kuraklık da toz, partikül ve hava kalitesi sorunlarını artırmaktadır.
Tüm bu faktörler, solunum yolu hastalıkları başta olmak üzere kalp-damar hastalıkları, çocuklarda gelişim sorunları ve kronik rahatsızlıklarda artışa neden olmaktadır.
Çözüm ve Öneriler
Çevre sağlığını ve temiz havayı korumak ortak sorumluluğumuzdur. Bu çerçevede;
Devletin yapması gerekenler:
- Hava kalitesi ölçüm istasyonlarını yaygınlaştırmak ve verileri şeffaf biçimde paylaşmak.
- Fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmak, yenilenebilir enerjiye yatırım yapmak.
- Taş ocakları, inşaat ve sanayi faaliyetlerini sıkı çevre denetimlerine tabi tutmak.
- Çöplük yangınlarının önlenmesi için modern atık yönetim sistemlerini hayata geçirmek.
Kurumsal düzeyde yapılması gerekenler:
- Belediyelerin çevre temizlik ve atık yönetiminde etkin rol üstlenmesi.
- Çevre örgütleri ve meslek birlikleri ile ortak projeler geliştirilmesi.
- Trafikte toplu taşıma ve bisiklet kullanımını teşvik eden altyapılar kurulması.
Bireylerin yapabileceği katkılar:
- Gereksiz araç kullanımından kaçınmak, toplu taşımayı tercih etmek.
- Atıkların ayrıştırılması ve geri dönüşüme önem vermek.
- Enerji tasarrufunu günlük yaşamın bir parçası haline getirmek.
- Çevre sorunları karşısında sessiz kalmamak, talepkâr olmak.
KTTB’nin Çalışmaları
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği olarak bizler, son yıllarda;
- Çevre sağlığını tehdit eden gelişmelere karşı raporlar hazırladık,
- Basın açıklamalarıyla ve eylemlerle kamuoyunu bilgilendirdik,
- Hükümete ve ilgili kurumlara resmi yazılarla öneriler sunduk, taleplerde bulunduk,
- Çevre ve halk sağlığı platformlarında halkımızın sesini duyurmaya çalıştık.
Çevre ve hava kirliliğinin önlenmesi, yalnızca bir çevre sorunu değil, aynı zamanda bir halk sağlığı sorunudur. 2025 yılının teması olan “Temiz Hava, Sağlıklı İnsanlar” anlayışı doğrultusunda, halkımızın sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı için mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğimizi kamuoyuna duyururuz.
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği Yönetim Kurulu (a)
