Kış mevsiminde virüs hastalıklarının daha sık görülmesi beklenen bir şeydir. Son yıllarda görülen grip vakalarının dünya tarihindeki büyük salgınların da etkisi ile toplumda endişe yaratmasının da bir sonucu olarak yeni geliştirilen ve tedavi  seçenekleri arasındaki antiviral (virüslere etki eden) ilaçların kullanımında hızlı bir artış yaşanmaktadır. Oysa bu tür ilaçların kullanımının belirli şartlar ve hastalar için uygun olduğu, gereksiz ve uygun olmayan kullanımlarının gelecekte ilaçları etkisiz, hastaları da tedavi seçeneksiz bırakma tehlikesini beraberinde getireceği bir gerçektir.

KTTB olarak Tamiflu  (oseltamivir) adlı antiviral ilacın nasıl ve kimler için kullanılması gerektiği, dikkat edilmesi gerekenler konusunda bir hatırlatma yapma ihtiyacındayız.

Tamiflu, riskli hastalar için önemlidir

Grip hastalığı, influenza virüsünün sebep olduğu, üst solunum yollarını veya akciğeri tutabilen bulaşıcı viral bir hastalıktır. Bu hastalık, her yıl özellikle kış aylarında salgınlara ve hatta ölümlere sebep olması nedeniyle önemli bir sağlık sorunudur.

Belirttiğimiz gibi grip (infleunza) viral yani sebebi VİRÜS olan bir enfeksiyondur. Antibiyotikler ise diğer bir enfeksiyon sebebi olan bakteriler üzerinde etkili önemli bir tedavi ajanıdır. Grip gibi viral enfeksiyonlarda antibiyotiğin hastalığa sebep olan virüs üzerinde kesinlikle herhangi bir etkisi yoktur.

Virüslerin sebep olduğu hastalıklarda risk grubunda olmayan kişilere sadece şikayetlerine yönelik ilaç (ateş düşürücü, ağrı kesici gibi), istirahat, bol sıvı ve dengeli beslenme önerilir. Ancak hastalığı ağır geçirme ihtimali yüksek olan riskli kişilerde virüsler üzerinde etkili antiviral (Tamiflu, oseltamivir) dediğimiz ilaçlar tedavide uygulanmalıdır.

Grip gibi viral enfeksiyon hastalıklarının sık görüldüğü bu kış döneminde KTTB olarak Tamiflu (oseltamivir) ilacının endikasyon (ilaç reçete etme/kullanma sebebi) dışı kullanıldığını üzülerek gözlemekteyiz. Özellikle özel laboratuvar ve hastanelerde bakılan influenza testleri sonrasında pozitif çıkan hastalara risk grubunda olup olmadıklarına bakılmaksızın tamiflu (oseltamivir) reçete edilmektedir. Eğer ki Tamiflu (oseltamivir) ilacı endikasyon dışı reçete edilmeye devam edilirse gelecekte direnç sorunlarıyla karşı karşıya kalacağız. Direnç gelişirse de gelecekte gerçek anlamda ilaca ihtiyacı olan hastaları tedavi edemeyeceğiz.

Neden risk gruplarına antiviral tedavi verilmektedir?

Yapılan bilimsel çalışmalarda; bir hastalık için risk grubundaki kişilerin hastalığa yakalanmaları durumunda normal sağlıklı kişilere oranla hastane yatışı ve ölüm oranlarının daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Bu sebeple grip için risk grubundaki kişilere hastalık durumunda ilk 48 saat içerisinde antiviral tedavi başlanmalıdır.

Neden antiviral (Tamiflu, oseltamivir) tedavi her bireye başlanmıyor?

İlaç kullanım miktarı ile direnç gelişimi arasında doğru bir orantı mevcuttur. Ne kadar çok virüs antiviral (Tamiflu, oseltamivir) tedavi ile karşılaşırsa direnç gelişme ihtimali de o kadar artmaktadır. Dirençli virüslerin gelişmesinin durdurulması ve antivirallerin gelecek nesillerde etkinliğinin sürdürülebilmesi için tek çare antiviral tedavinin akılcı kullanılmasıdır. Antiviraller sadece risk grubundaki kişilere reçete edilmelidir.

Antiviral tedavi ne zaman başlanmalıdır?

Antiviral (Tamiflu, oseltamivir) tedaviler hastanın şikayetlerinin başlamasından sonra en geç 48 saat  içerisinde uygulanmalıdır. Bu süreyi aşan ayaktan hastalara hiçbir şekilde tedavi başlanması önerilmemektedir.

Kimler risk grubundadır?

  • 2 yaşın altındaki çocuklar
  • 65 yaş veya üzerindeki erişkinler
  • Yaşa bakılmaksızın altta yatan kronik hastalığı olanlar: Akciğer ve hava yolları hastalıkları (Astım dahil), kalp-damar sistemi hastalıkları (tek başına hipertansiyon hariç), böbrek, karaciğer, kan hastalıkları (orak hücreli anemi dahil), metabolik (diyabet dahil) hastalığı olanlar, nörolojik ve nöro-gelişimsel bozukluğu olanlar (beyin, spinal kord, periferik sinir, kas bozuklukları, serebral palsy, epilepsi ve nöbetle giden bozukluklar, inme, mental retardasyon, orta-ağır gelişme geriliği, musküler distrofi, spinal kord hasarı olanlar) gibi.
  • İmmunsupresif yani bağışıklığı baskılanmış hastalar (HIV enfeksiyonu, immunsupresif ilaç kullanımı)
  • Gebe veya doğum sonrası ilk 2 hafta içerisinde olanlar
  • 19 yaşından küçük olup uzun süreli aspirin tedavisi alanlar
  • Morbid obez (aşırı şişman) olanlar (Vücut kitle indeksi 40 veya üzerinde)
  • Huzurevi veya diğer benzeri kronik bakım merkezlerinde kalanlar

 

Elimizdeki kısıtlı tedavi seçenekleri ile gelecekte direnç sorunlarıyla karşılaşmamak adına KTTB olarak önerilerimiz;

  • Antiviral ilaçların hastaları mağdur etmeyecek şekilde ve sağlık bakanlığı denetimininde dağıtılması.
  • Reçetesi düzenlenen hastanın tanı ile birlikte risk grubunun belirtilmesi.
  • Antivirallerin doğru endikasyonlarda (ilaç yazma sebebi) reçetelenmesi ve denetlenmesi.
  • Antiviral ilaçların sürekli olarak stokta bulunması
  • İnfuenza kart testinin pozitif olması, tamiflu kullanmak için tek başına endikasyon (ilaç yazma sebebi) değildir

 

Saygılarımızla,

Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği Yönetim Kurulu (a)

 

Dr. Emre Y. Vudalı

Koruyucu Hekimlik ve Halk Sağlığı Sorumlusu