Değerli meslektaşlarım,

 

Bildiğiniz gibi Covid-19 salgını dünyada hızla yayılmakta olup ülkemiz de bu salgından etkilenmiştir. Hem sağlık çalışanları olarak kendimizi hem de toplumu korumak çok önemlidir. Bildiğiniz gibi özel sağlık kuruluşları zorunlu olarak kapatılacak kurumlar dışında bırakılmıştır. Ancak kapatmak ve çalışmak istemeyenler hakkında herhangi bir zorlama ve yasal işlem söz konusu değildir. Çalışmaya devam eden veya ay sonu itibarı ile çalışmayı düşünen meslektaşlarımız için faydalı olacağını düşündüğümüz aşağıda alınması gereken önlemler sıralanmıştır.
Diş hekimliği çalışanlarının, yüz yüze iletişim ve tükürük, kan ve diğer vücut sıvılarına maruz kalma nedeniyle covid-19 enfeksiyonuna yakalanma riski çok yüksektir. Bulaşın esas olarak solunum damlacıkları ve temas iletimi yoluyla gerçekleştiği aşikardır. Ağız içerisinde Yüksek hızlı el aleti veya Ultrasonik alet kullanımı da dahil olmak üzere öksüren, hapşıran veya diş tedavisi gören Diş hekimliği hastaları salgılarını, tükürüklerini veya kanlarını çevreye aerosol halinde dağıtırlar. Çok sayıda damlacık ve aerosolün üretilebildiği diş prosedürlerinin benzersiz özellikleri nedeniyle, günlük klinik çalışmalarda STANDART koruyucu önlemler, özellikle hastalar inkübasyon döneminde olduğunda COVID-19’un yayılmasını önleyecek kadar etkili değildir.
Günlük klinik çalışmalarında standart koruyucu önlemlere İLAVETEN dikkat edilmesi gereken basamaklar:
Öncelikle, sekreter veya yardımcı personeliniz hastalara sağlık durumu ve temas veya seyahat geçmişi hakkında randevu verme esnasında sorular sormalıdır.

1. Öncelikle Acil olmayan diş tedavileri ERTELENMELİDİR.
‘Olası’ veya ‘onaylanmış’ COVID-19 olan bireylerin rutin diş tedavileri yapılmamalı ve pandemi durumu ortadan kalkana kadar tedavilerini ertelemeleri istenmelidir. ‘Olası’ veya ‘onaylanmış’ COVID-19’a sahip kişilerin önceden telefon açması durumunda hastanın randevusuna gelmesi engellenebilir.

2. Sekreterin bulunduğu bekleme alanına giren hasta öncelikle el dezenfektanı kullanması konusunda teşvik edilir, seyahat öyküsü sorgulanır ve ateş ölçümü yapılır. (14 gün önce kendisi veya yakını salgın bölgesinde olanlar ve yurt dışından gelenler risk grubunu oluşturmaktadır).
• Ateşi yüksek olan veya risk taşıyan hasta tedavi kurumlarına yönlendirilmelidir.

3. Reşit olan ve bakım gerektirmeyen hastaların yakınları bekleme alanına girmemelidir. Bekleme alanı sık sık dezenfekte edilmeli ve ortam havalandırılmalıdır. Randevu aralıkları uzun tutularak, hasta bekleme alanlarında temas önlenmelidir. Gerekirse hastalar dışarıda veya araçlarında bekletilerek hastaların karşılaşması önlenmelidir. Bekleme alanlarında el temasını arttıracak gazete ve dergi bulundurulmamalıdır.

4. Acil olup dental ünite alınacak hastalardan öncelikle Hastadan Anamnez alınmalı hekim tarafından ayrıntılı olarak sorgulanmalıdır. Hasta anamnezi, 2 hafta öncesi salgın bölgesi veya yurt dışı seyahat bilgisi, yurt dışından gelenlerle yakın temas ve yakın bir geçmişte influenza ve ateş ile ilgili bilgilerini mutlaka içermelidir.

5. Hasta tedavisi sırasında aseptik kurallara uyulmalıdır. Hasta ünite oturmadan önce paketlenerek steril olmuş gazlı bezler, alet, araç ve gereçler ile steril aletlerin yanına kirli atıkların konulacağı bardak hazırlanmalıdır.
6. İşlem öncesi hastalara %1 hidrojen peroksit veya % 0.2 povidon iodine içeren gargara yaptırılmalıdır.

7. Hekim tarafından el hijyeni sağlanmalıdır (Alkol bazlı el antiseptiği ile el ovalama veya el yıkama).
• Tüm hasta temasından önce ve sonra el ile bulaşıcı materyalle temastan ve eldivenler giyilmeden önce de dahil olmak üzere el hijyenini gerçekleştirmelidir.
• Kişisel koruyucu ekipmanı çıkardıktan sonra el hijyeni için % 60-95 alkol bazlı el antiseptiği kullanarak veya en az 20 saniye boyunca elleri sabun ve suyla yıkayarak el hijyeni yapmalıdır.
• Eller görünür şekilde kirlenmişse, önce sabun ve su kullanın.

8. Kişisel koruyucu ekipman; Hekim dental işlem sırasında cilt ve mukozayı korumak için önlük, maske, gözlük, koruyucu kalkan ve eldiven gibi kişisel koruyucu ekipmanlar kullanmalıdır.

Maske;
• Hasta odasına veya bakım alanına girmeden önce bir maske veya yüz maskesi takın.
• Bir aerosol üretici prosedürü gerçekleştirirken veya muayene esnasında yüz maskesi, cerrahi maske vaya mümkünse daha yüksek seviyede koruma sunan N95 maskeleri kullanılmalıdır.
• Tek kullanımlık solunum maskeleri ve yüz maskeleri, hastanın odasından veya bakım alanından çıktıktan ve kapıyı kapattıktan sonra çıkarılmalı ve atılmalıdır.
• Maskeyi veya yüz maskesini attıktan sonra el hijyeni uygulayın.

Göz koruması;
• Hasta odasına veya bakım alanına girişte göz korumasını (gözlük veya yüzün önünü ve yanlarını örten tek kullanımlık bir yüz siperi) takın.
• Kişisel gözlükler ve kontakt lensler yeterli göz koruması sağlamaz ve koruyucu olarak kullanılmamalıdır.
Eldiven;
• Hasta odasına veya bakım alanına girişte temiz, steril olmayan eldivenler takın.
• Yırtılmış veya aşırı kirlenmişse eldivenleri değiştirin.
• Hasta odasından veya bakım alanından çıkarken eldivenleri çıkarın ve atın ve hemen el hijyeni uygulayın.
• Lateks eldivenlerin bariyer etkinliği güçlüdür, allerji durumlarında Nitril eldivenler tercih edilir.
Önlük;
• Hasta odasına veya bölgesine girişte temiz bir izolasyon kıyafeti giyin, kirlenirse izolasyon kıyafetini değiştirin.
• Hasta odasından veya bakım alanından ayrılmadan önce izolasyon kıyafetini tıbbi atıklara atın.
• Tek kullanımlık önlükler kullanımdan sonra atılmalı, kumaş önlükler her kullanımdan sonra uygun prosedürlerle yıkanmalıdır.
Giyim sırası: Önlük-maske-gözlük-yüz koruyucu- eldiven
Çıkarma sırası: Eldiven-gözlük-yüz koruyucu-önlük-maske
9. Hasta tedavisi bittikten sonra gözlük/yüz koruyucu ve maske çıkarılarak tekrar el hijyeni (alkol bazlı el antiseptiği ile el ovalama veya el yıkama) sağlanmalıdır.
10. Aerosol yaratacak işlemlerden olabildiğince kaçınılmalı, zorunlu durumlarda her hasta değişiminde başlık ve hava su spreyi uçları değiştirilmeli/sterilize edilmeli. Bu tür işlemlerde kontaminasyon riskini minimuma indirmek için dört elle ve rubber dam kullanılarak çalışılmalı, aerosol üreten diş prosedürleri için yüksek hızlı-hacimli-geniş ağızlı aspiratörler kullanılır.

11. Kontamine olmuş nesneler (önlük, bardak, eldiven, maske, bone, doktor önlüğü, çekilmiş diş, tükrük emici ucu, pansuman malzemesi vb.), enjektör iğnesi, iğne içeren diğer kesiciler, bistüri, kırılmış ampül vb. tıbbi atık kutusuna atılmalıdır.
I2. Kullanılan materyallerin dış yüzeyleri, siper ve gözlük gibi koruyucular hızlı yüzey dezenfektanı ile dezenfekte edilir. Steril olmayan mikromotor, cavitron , aeratör, piyasemen başlıkları bir başka hastaya kullanılmamalıdır. Mikromotor, kavitron, aeratörler ve piyasemen kullanıldıkları takdirde steril edilmek üzere sterilizasyona gönderilmelidir.

13. Kirli aletler, içinde enzimatik / dezenfektan solüsyon bulunan kirli kutusuna bırakılmalıdır.

14. Yüzeyler (ünit tablası, hortumlar, tetiyer, reflektör kolu v.b) hızlı yüzey dezenfektanı sıkılmış gazlı bez veya dezenfektan mendil ile (İlk mendille yüzey temizlenir; sonra atılır; ikinci bir mendille yüzey yine silinir ve dezenfektanın etkisi için beklenir) temizden kirliye doğru silinmelidir.
15. Kreşuar yıkanıp kirinden arındırıldıktan sonra dezenfekte edilmelidir (Klor oranı 10000 ppm olacak şekilde hazırlanmış klor tablet solüsyonu).
16. Her işlem sonrasında ve hasta odadan ayrıldıktan sonra çalışma alanı ve çevresinin temizliği ve dezenfeksiyonunu takiben ortam havalandırılmalıdır. (Kapı kolları, çekmece kulpları, tedavide kullanılan alet ve cihazlar v.b)
17. Hasta tedavisi esnasında klinikte bulunan tüm yardımcı personel uygun kişisel koruyucu ekipmanları ile hazır bulunmalıdır.
18. Labaratuvar işlemleri için, labaratuvar ve klinikler arasında enfeksiyon kontrol prosedürleri hazırlanmalıdır.

19. Radyolojik çekimler esnasında ciddi bir bulaş ve enfeksiyon riski vardır. Özel bir dikkat gerektirir, ‘kontamine’ ve ‘kontamine olmayan’ işlemlerin ayırımını sağlamak gerekir.

ASANSÖR, KLİNİK GİRİŞLERİNDE, BEKLEME SALONLARINDA GÖRÜLEN BİR YERE ASILMASI GEREKEN ;

Covid-19 salgınının önlenebilmesi için “DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KURALLAR”
1) Ellerinizi sık sık su ve sabun ile en az 20 saniye boyunca ovarak yıkayın.
2) Öksürme veya hapşırma sırasında ağız ve burunu tek kullanımlık mendille kapatın,
mendil yoksa dirseğin iç kısmını kullanın.
3) Soğuk algınlığı belirtileri gösteren kişilerle aranıza en az 3-4 adım mesafe koyun
4) Kıyafetlerinizi 60-90°C’de normal deterjanla yıkayın.
5) Bulunduğunuz ortamları sık sık havalandırın.
6) Tokalaşma, sarılma gibi yakın temaslardan kaçının.
7) Ellerinizle gözlerinize, ağzınıza ve burnunuza dokunmayın.
8) Hiçbir kişisel eşyanızı ortak kullanmayın.
9) Bol sıvı tüketin, dengeli beslenin, uyku düzeninize dikkat edin.
10) Kapı kolları, armatürler, lavabolar, asansörler gibi sık kullanılan yüzeyleri sık sık
dezenfekte edin.

Sağlık tesisi girişlerinde, bekleme odalarında ve hasta kayıtlarda,% 60-95 alkollü alkol bazlı el ovma (ABHR), dokular ve atıklar için dokunmasız çöp kutuları ve solunum hijyeni ve öksürük için maske sağlayın.

Coronavirüslere Karşı Etkili Aktif Bileşenler ve Çalışma Konsantrasyonları
Koronavirüsler zarflı virüslerdir, yani uygun dezenfektan ürünle öldürmek için en kolay virüs türlerinden biridir. COVID-19’a neden olan koronavirüs olan SARS-CoV-2’ye karşı kullanılmak üzere kayıtlı yüzey dezenfekte ürünlerini kullanmak.

Coronavirüslere Karşı Etkili Aktif Bileşenler ve Çalışma Konsantrasyonları
• Accelerated hydrogen peroxide (0.5%)
• Benzalkonium chloride* (0.05%)
• Chloroxylenol (0.12%)
• Ethyl alcohol (70%)
• Iodine in iodophor (50 ppm)
• Isopropanol (50%)
• Povidone-iodine (1% iodine)
• Sodium hypochlorite (0.05 – 0.5%)
• Sodium chlorite (0.23%)

KTDTO Yönetim Kurulu (a)
Dr.Ahmet Özant
(Başkan)